In 2025 kondigde de Autoriteit Consument & Markt (“ACM”) aan te starten met vijf marktonderzoeken. Het marktonderzoek is een middel voor de ACM om marktproblemen te identificeren en (potentiële) oplossingen aan te dragen aan de maatschappij en de wetgever.
De ACM voerde eerder al verschillende marktonderzoeken uit. Zo deed zij eerder onderzoek naar de concurrentie op de Nederlandse spaarmarkt en de zorgverzekeringsmarkt.
In deze blog bespreken wij wat een marktonderzoek is en wat de status is van de aankondigde onderzoeken anno januari 2026.
Wat is een marktonderzoek?
Bij een marktonderzoek kijkt de ACM naar oorzaken en effecten van een, volgens de ACM, niet goed functionerende markt. Via deze weg beoogt de ACM invulling te geven aan haar taak om algemeen toezicht te houden op de goede werking van markten. Zij kan daarbij ongewenste marktuitkomsten identificeren, aanbevelingen doen aan de wetgever om nieuwe regels te introduceren of bestaande regels te schrappen, of een oproep doen aan bedrijven om bepaald gedrag aan te passen.
Een marktonderzoek is geen handhavingsonderzoek. Indien de ACM tijdens het marktonderzoek indicaties krijgt dat mogelijk sprake is van een overtreding van het consumentenrecht of de Mededingingswet kan zij wel alsnog besluiten om een handhavingsonderzoek te starten, wat kan leiden tot boetes voor de betrokken partijen.
Wat kunnen redenen zijn voor een marktonderzoek?
Er kunnen meerdere redenen voor de ACM zijn om een marktonderzoek te starten. De ACM start haar marktonderzoek vaak op basis van signalen uit de markt, via klachten van consumenten en op basis van eigen onderzoek. Zij geeft prioriteit aan onderzoeken met een duidelijke maatschappelijke relevantie, bijvoorbeeld een markt waar er een grote (in)directe impact is op een grote groep consumenten. Daarnaast kijkt de ACM ook naar haar strategische doelstellingen, zoals een open en eerlijke digitale economie, het versnellen van de energietransitie en een duurzame economie.
In haar Werkwijze Marktonderzoek noemt de ACM verder als een van de belangrijkste redenen om een marktonderzoek te starten het adresseren van marktproblemen die meerdere toezichts- en beleidsgebieden bestrijken en waardoor meerdere invalshoeken nodig zijn. Dit betreft onder meer de gebieden van digitalisering, verduurzaming en toenemende concentratie in markten. Een ander voorbeeld is het adresseren van marktproblemen zonder dat sprake is van een duidelijke overtreding. Via marktonderzoeken kan de ACM de marktwerking onderzoeken en inzicht verkrijgen in de onderliggende oorzaken en mechanismen.
Hoe gaat een marktonderzoek te werk?
De ACM beschrijft haar aanpak van een marktonderzoek in haar Werkwijze Marktonderzoek:
- Start van het onderzoek
- Informatieverzameling en analyse
- Publiceren van de conceptrapportage en de consultatie daarvan
- Publiceren van het definitieve rapport en eventuele aanbevelingen
- Eventuele evaluaties van het marktonderzoek
Het marktonderzoek betreft echter geen vastomlijnd proces. De ACM behoudt de vrijheid om de opzet aan te passen. De ACM beoogt een marktonderzoek doorgaans binnen één jaar af te ronden.
Het onderzoek wordt uitgevoerd op basis van interviews en het opvragen van gegevens bij bedrijven. Bedrijven zijn in principe ook verplicht om de opgevraagde informatie, zoals kosteninformatie, verkoopgegevens en strategische documenten met de ACM te delen.[1]
Op basis van de uitkomsten van het marktonderzoek kan de ACM verschillende, niet-bindende, maatregelen nemen, zoals het doen van aanbevelingen aan de wetgever voor de introductie van nieuwe regels of het schrappen van bepaalde regels, maar ook het doen van een oproep aan bedrijven om bepaald gedrag aan te passen of het informeren van consumenten. De ACM heeft al langer de wens om ook (algemene) bindende voorschriften op te kunnen leggen aan bedrijven naar aanleiding van een marktonderzoek. Deze bevoegdheid is onderdeel van het voorstel voor een New Competition Tool.
Wat is de status van de aangekondigde marktonderzoeken?
De in 2025 vijf aangekondigde marktonderzoeken van de ACM betreffen de volgende thema’s:
- de dierenartsenpraktijk
- (digitale) leermiddelen
- computergestuurde consumentenprijzen
- het budgetsegment voor vast internet
- de ontwikkeling van de waterstofmarkt
In september 2025 startte de ACM een zesde marktonderzoek naar de prijzen van boodschappen in Nederlandse supermarkten. Dit marktonderzoek volgt op de lopende discussie rondom vermeende hoge supermarktprijzen in Nederland vergeleken met omringende landen. Hierna wordt op elk onderzoek kort ingegaan.
De dierenartsenpraktijk
Het onderzoek naar de markt voor medische zorg voor huisdieren is gestart in februari 2025 op basis van indicaties dat de markt niet goed zou werken. Medio 2025 volgde de onderzoeksaanpak en eind 2025 een conceptrapport. Het conceptrapport spreekt van onvoldoende waarborgen om huisdiereigenaren te beschermen en bevat een aantal aanbevelingen gericht aan de wetgever en de sector. De ACM pleit onder andere voor een verbod op commerciële prikkels voor dierenartsen en voor maatregelen die de positie van huisdiereigenaren versterken en de spoedzorg verbeteren. Het definitieve rapport wordt naar verwachting in maart 2026 gepubliceerd.
(Digitale) leermiddelen
De ACM heeft het onderzoek naar (digitale) leermiddelen in 2025 gepauzeerd. Het onderzoek wordt in januari 2026 weer opgepakt en de ACM beoogt de resultaten van het onderzoek voor het einde van 2026 te publiceren.
Computergestuurde consumentenprijzen
De ACM is dit onderzoek gestart om meer begrip te krijgen van de werking van computergestuurde consumentenprijzen. De ACM ziet dat prijzen voor consumenten in toenemende mate met behulp van data en algoritmes tot stand komen. Na een verkenningsfase heeft de ACM in juli 2025 de onderzoeksaanpak voor het marktonderzoek gepubliceerd. Het onderzoek is uiteindelijk toegespitst op computergestuurde consumentenprijzen in de luchtvaartsector. De termijn om op de onderzoeksaanpak te reageren is inmiddels verstreken. Het conceptrapport is nog niet gepubliceerd.
Het budgetsegment voor vast internet
Het onderzoek volgt op de marktbeschouwing telecommarkt uit 2024. Uit de marktbeschouwing volgde dat huishoudens met internetabonnementen in de laagste snelheidscategorie gemiddeld meer betalen dan consumenten met internetabonnementen in een hogere snelheidscategorie en dat in de eerste voornoemde categorie meer zogenoemde slapende contracten zijn. Dit zijn mensen die niet regelmatig overstappen of een nieuw contract afsluiten bij hun huidige provider. De ACM gaat in ieder geval toezien op het naleven van de informatieplicht van telecomaanbieders om klanten actief te informeren over het aflopen van het contract en jaarlijks te informeren over hun voordeligste tarieven.
De ACM publiceert het marktonderzoek naar vast internet in Nederland in januari 2026.
De ontwikkeling van de waterstofmarkt
De onderzoeksaanpak voor dit marktonderzoek is nog niet gepubliceerd. In Nederland houdt de ACM toezicht op de energiemarkt. Per 2033 wordt zij ook verantwoordelijk voor de gereguleerde transporttarieven voor waterstof.
De supermarktprijzen
In september 2025 startte de ACM een zesde marktonderzoek naar prijzen van boodschappen in Nederlandse supermarkten. De aanleiding van het onderzoek zijn signalen dat de prijzen van sommige boodschappen in Nederland hoger zijn dan in omringde landen. De ACM beoogt met het onderzoek inzicht te krijgen in de wijze van totstandkoming van prijzen van producten en of er bepaalde marktproblemen zijn die leiden tot hogere prijzen. In het onderzoek kijkt de ACM naar winstmarges van leveranciers van levensmiddelen en de winstmarges van supermarkten en of een mogelijke verklaring voor hoge of lage marges. Daarnaast kijkt zij naar prijsverschillen tussen producten in Nederlandse supermarkten en in omringende landen. Het onderzoek is eind vorig jaar gestart. De ACM verwacht de resultaten van het onderzoek in de zomer van 2026 te publiceren.
Wat kan een marktonderzoek voor u betekenen?
Een marktonderzoek biedt belanghebbenden zoals bedrijven of verenigingen de mogelijkheid om hun visie op de (gepercipieerde) marktproblemen met de ACM te delen. Andersom kan een bedrijf ook te maken krijgen met informatieverzoeken vanuit de ACM voor een lopend onderzoek.
De advocaten van SOLV zijn goed op de hoogte van de lopende marktonderzoeken en adviseren cliënten zowel over het adresseren van hun belangen in een marktonderzoek via het informeren van de ACM, alsook het begeleiden van een antwoord op een informatieverzoek van de ACM. Om vrijblijvend te sparren kunt u contact opnemen met Kim van Haastrecht of Jelle van den Biggelaar.
[1] Zie artikel 6b Instellingswet ACM.
