Op 28 april 2026 publiceerde de Europese Commissie (“Commissie“) haar eerste officiële evaluatie van de Digital Markets Act (“DMA“) — de verordening die grote techplatforms aan strikte regels bindt. De conclusie is helder: de wet werkt, maar heeft zijn volledige potentieel nog niet bereikt. Een goed moment voor een overzicht van de regels waar de Big Tech zich aan moeten houden.
De DMA in het kort
De DMA bevat regels voor grote online platformbedrijven die zo dominant zijn dat ondernemers en consumenten er nauwelijks omheen kunnen. Deze bedrijven worden aangeduid als poortwachters. De huidige aangewezen poortwachters zijn Alphabet (Google), Amazon, Apple, Booking.com, ByteDance (TikTok), Meta en Microsoft. Zij bieden samen 23 zogenoemde kernplatformdiensten aan, waaronder Google Search, de App Store, Amazon Marketplace, Facebook, Instagram, WhatsApp en YouTube.
De DMA verplicht poortwachters onder meer:
- zakelijke gebruikers toe te staan hun producten goedkoper aan te bieden op andere kanalen dan het platform van de poortwachter (geen verplichte prijspariteit meer);
- eigen producten of diensten niet gunstiger te rangschikken in zoekresultaten dan die van concurrenten (verbod op self-preferencing); Zie hierover ook onze blog over self-preferencing.
- gebruikers de mogelijkheid te bieden de softwaretoepassingen en standaardinstellingen eenvoudig te wijzigen en te verwijderen, bijvoorbeeld via keuzeschermen voor browsers of zoekmachines;
- gebruikers toegang te geven tot de data die zij op het platform genereren en deze overdraagbaar te maken;
- interoperabiliteit mogelijk te maken, zodat externe apps en apparaten kunnen samenwerken met de besturingssystemen van de poortwachter. Zie hierover ook onze blog over interoperabiliteit onder de DMA.
In Nederland houden zowel de Commissie als de Autoriteit Consument & Markt (“ACM“) toezicht op de naleving van de DMA. Vanaf maart 2025 is de ACM bevoegd om binnen Nederland zelfstandig onderzoek te doen naar mogelijke overtredingen.
Wat heeft de DMA tot nu toe opgeleverd?
De Commissie concludeert dat de DMA al tastbare resultaten heeft geboekt, ondanks dat de verplichtingen pas sinds maart 2024 volledig van kracht zijn.
Voor zakelijke gebruikers zijn al concrete veranderingen zichtbaar. Zo melden alternatieve browsers een forse toename in gebruik dankzij de verplichte keuzeschermen. Meer dan 40 bedrijven, voornamelijk mkb’ers, hebben nieuwe verplichtingen met betrekking tot gegevensoverdraagbaarheid benut om innovatieve diensten te lanceren. Alternatieve appstores, onder meer van mkb’ers, zijn actief en groeien. Bovendien heeft Booking.com na druk van de Commissie zijn prijsbeleid aangepast, waardoor hotels op hun eigen website lagere prijzen mogen hanteren dan op Booking.com.
Voor eindgebruikers geldt onder meer dat zij nu zelf kunnen bepalen of platforms hun persoonsgegevens mogen combineren voor profilering. Een aanzienlijk deel van de gebruikers weigert die toestemming, waardoor het ongevraagde gebruik van gegevens door poortwachters wordt verminderd. Daarnaast kunnen eindgebruikers vooraf geïnstalleerde apps verwijderen, een Android-toestel instellen zonder verplicht Gmail-account en Facebook Messenger gebruiken los van het Facebook-netwerk.
De Commissie erkent ook dat niet alle kansen al worden benut. Veel mkb’ers en consumenten weten niet welke rechten de DMA hen geeft. De Commissie kondigt aan hier meer werk van te maken.
De Commissie treedt op: boetes voor Apple en Meta
De Commissie heeft tot nu toe zeven niet-nalevingsprocedures gestart. Tot nu toe zijn twee procedures afgesloten met de vaststelling dat er sprake was van een inbreuk, wat heeft geleid tot het opleggen van boetes aan Apple en Meta. Apple kreeg een boete van €500 miljoen voor het beperken van de mogelijkheden van app-ontwikkelaars om gebruikers door te sturen naar aanbiedingen buiten de App Store. Meta werd beboet met €200 miljoen voor de manier waarop zij gebruikers dwong te kiezen tussen gerichte advertenties of betalen voor een advertentievrije versie (“pay-or-consent-model”). Een derde onderzoek naar Apple werd afgesloten zonder overtreding, nadat Apple na constructief overleg aanpassingen doorvoerde. Vier procedures lopen nog.
Naast handhavingsprocedures heeft de Commissie vier specificatieprocedures gestart. De specificatieprocedures dienen als instrument waarmee zij poortwachters exact kan voorschrijven hoe zij aan een verplichting moeten voldoen. Twee daarvan zijn inmiddels afgerond, waaronder één over de interoperabiliteitsverplichtingen van Apple voor externe apparaten zoals smartwatches en koptelefoons.
Wat staat er nog te wachten?
De Commissie concludeert dat de DMA geen aanpassing nodig heeft, maar benoemt wel een aantal prioriteiten voor de komende periode.
Cloud computing staat hoog op de agenda. In november 2025 opende de Commissie drie marktonderzoeken naar clouddiensten, waaronder naar Microsoft Azure en Amazon Web Services als poortwachters voor cloudcomputingdiensten.
De Commissie richt haar aandacht daarnaast ook op artificiële intelligentie. Generatieve AI wordt nog niet als aparte kernplatformdienst aangewezen, maar de Commissie monitort actief of AI-diensten een onderdeel vormen van bestaande kernplatformdiensten of zelfstandig als zodanig aangewezen moeten worden, bijvoorbeeld als virtuele assistent. Ook de inzet van persoonsdata voor het trainen van AI-modellen staat onder toezicht. In januari 2026 opende de Commissie twee specificatieprocedures tegen Alphabet over interoperabiliteit en toegang tot zoekdata, deels toegespitst op AI.
De interoperabiliteitsverplichting wordt voorlopig niet uitgebreid naar sociale netwerken. De Commissie acht het te vroeg om de bestaande interoperabiliteitsverplichtingen voor berichtendiensten (zoals WhatsApp) uit te breiden naar sociale netwerken. De technische complexiteit is groter en de ervaringen met berichtendiensten zijn nog te pril om conclusies op te baseren.
Tot slot staan transparantie en private handhaving de komende periode centraal. De Commissie wil meer informatie delen over lopende compliance-trajecten en onderzoekt of aanpassingen aan de uitvoeringsverordening van de DMA nodig zijn om het toezicht en de handhaving te verbeteren. Ook volgt zij nauwlettend hoeveel DMA-gerelateerde rechtszaken bedrijven en consumenten in de lidstaten starten. De Commissie zal blijven observeren hoe deze private handhaving, waaronder collectieve acties, vorderen en kan besluiten maatregelen te nemen om een consistente toepassing van de DMA te waarborgen.
Eerlijker spel, grotere kansen?
De DMA biedt bedrijven die actief zijn op of via digitale platforms concrete handvatten. Zakelijke gebruikers kunnen poortwachters houden aan eerlijke rangschikking, toegang tot data en het recht om klanten buiten het platform te benaderen. Challengers en nieuwe toetreders kunnen profiteren van verplichte interoperabiliteit en open ecosystemen.
SOLV adviseert verschillende bedrijven over de mogelijkheden die de DMA biedt voor hun bedrijfsvoering en bij klachten tegen poortwachters die op oneerlijke wijze concurreren. Voor vragen kunt u contact opnemen met Kim van Haastrecht, Jelle van den Biggelaar en Emma Messemaeckers van de Graaff.
